Quy định lắp dựng giàn giáo công trình: Những yêu cầu bắt buộc

Hiểu đúng và tuân thủ chặt chẽ các quy định lắp dựng giàn giáo công trình là yêu cầu bắt buộc đối với mọi nhà thầu, đội thi công và người lao động trên công trường. Tai nạn ngã giáo là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây chết người và thương tích nặng trong xây dựng. Hầu hết các sự cố đều xuất phát từ việc lắp dựng giàn giáo không đúng quy định, sử dụng sai mục đích hoặc chủ quan trong kiểm tra, giám sát.

1. Cơ sở pháp lý về an toàn giàn giáo

Khi nói đến quy định lắp dựng giàn giáo, cần nắm được một số văn bản pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật chính sau:

1. QCVN 18:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong thi công xây dựng
   • Quy định chung về an toàn trong tổ chức mặt bằng, lối đi lại, sàn công tác, thang leo, giáo…
   • Yêu cầu sàn công tác, thang bộ, lối đi trên giáo phải có kích thước phù hợp, chiều rộng không nhỏ hơn 50 cm.
2. TCVN 13662:2023 – giáo – Yêu cầu an toàn
   • Tiêu chuẩn mới, quy định chi tiết yêu cầu an toàn khi lắp đặt, sử dụng, bảo dưỡng, tháo dỡ dàn giáo xây dựng cho các công trình xây mới, sửa chữa, phá dỡ, hoàn thiện.
   • Nêu rõ yêu cầu về tải trọng, ổn định, neo giữ, lan can bảo vệ, sàn công tác, giáo di động…
3. TCVN 5308:1991 – Quy phạm kỹ thuật an toàn trong xây dựng
   • Là tiêu chuẩn nền về an toàn trong xây dựng, được viện dẫn trong nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến giáo.
4. Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015; Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH
   • Xếp giáo vào nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động; bắt buộc phải kiểm định, đào tạo, huấn luyện an toàn đối với người sử dụng.

2. Nguyên tắc quy định lắp dựng giàn giáo công trình

Trước khi dựng bất kỳ hệ giàn giáo nào (giáo khung, giáo nêm, ống tuýp…), đơn vị thi công cần đảm bảo 4 việc: mặt bằng – vật tư – biện pháp – con người.

2.1. Khảo sát mặt bằng, nền móng đặt giàn

• Kiểm tra độ bằng phẳng và độ chặt của nền nơi đặt chân giàn giáo.
• Không đặt giáo trên:
  • Nền đất yếu, đất mới đắp mà chưa lu lèn
  • Miệng hố ga, bể ngầm, đường ống bên dưới
  • Khu vực dễ bị sụt lún hoặc ngập nước
• Nếu nền yếu, phải gia cố bằng:
  • Ván gỗ dày, bản thép, dầm bê tông
  • Bố trí tấm kê để phân tán tải, tránh lún cục bộ ở từng chân giáo

Mục tiêu là: mỗi chân giáo phải đứng trên một nền ổn định và phân bố tải đều.

2.2. Kiểm tra chất lượng vật tư, cấu kiện giàn giáo

Trước khi đưa ra công trình, cần kiểm tra:

• Khung giáo, cây chống, ống tuýp không cong vênh, móp méo nặng
• Bề mặt thép không rỉ sét ăn mòn sâu, không thủng, không nứt
• Khóa giáo (cùm xoay, cùm cố định), chốt, giằng, mâm giáo… hoạt động tốt, đủ số lượng
• Không trộn lẫn nhiều hệ giàn giáo khác nhau trong một hệ (ví dụ: trộn giáo khung H với giáo nêm) nếu không có thiết kế, tính toán cụ thể.

Việc “chắp vá”, tận dụng vật tư hư hỏng, không đồng bộ là nguyên nhân lớn gây mất ổn định và sập giàn giáo.

2.3. Biện pháp, bản vẽ và tính toán giàn giáo

Với các hệ giáo nhỏ (1–2 tầng, thấp, tải nhẹ), có thể dùng biện pháp đơn giản. Tuy nhiên, khi:

• Giàn cao nhiều tầng
• Giàn giáo bao che toàn bộ mặt tiền
• Giàn chịu tải lớn (vừa người vừa vật liệu)

thì bắt buộc phải có biện pháp thi công và bản vẽ bố trí giáo, thể hiện rõ:

• Chiều cao, chiều rộng, bước khung
• Vị trí và khoảng cách các điểm neo giàn giáo vào kết cấu
• Tải trọng cho phép trên mỗi sàn công tác
• Lối đi, thang lên xuống, vị trí vật liệu tạm

Bản vẽ này cần được người có chuyên môn (kỹ sư, chỉ huy trưởng) xem xét, phê duyệt trước khi triển khai.

2.4. Nhân sự thực hiện và bảo hộ lao động

• Công nhân lắp dựng – tháo dỡ giàn giáo phải được:
  • Huấn luyện an toàn làm việc trên cao
  • Hướng dẫn cụ thể về quy trình lắp – tháo
• Trong quá trình làm phải có:
  • Người phụ trách trực tiếp (đội trưởng, cán bộ kỹ thuật) giám sát
  • Trang bị đầy đủ BHLĐ: mũ bảo hộ, dây đai an toàn, giày chống trượt, găng tay
• Tuyệt đối không giao việc lắp dựng giàn giáo cho:
  • Lao động mới, chưa quen việc
  • Người chưa được tập huấn an toàn, không biết sử dụng dây an toàn

3. Các yêu cầu kỹ thuật khi lắp dựng giàn giáo

Dù công trình dùng loại giàn giáo nào thì vẫn phải đảm bảo các nguyên tắc kỹ thuật về chân giáo – khung giáo – giằng – neo – sàn công tác – lan can.

3.1. Chân giáo và đế chân

• Mỗi chân giàn phải đặt trên:
  • Kích tăng bằng, kích tăng U hoặc đế chân
  • Không đặt trực tiếp lên nền đất, gạch vỡ, vật liệu rời
• Dưới chân giáo cần có tấm kê (ván gỗ dày, bản thép, bê tông) khi:
  • Nền yếu, dễ lún
  • Chiều cao giáo lớn, tải trọng tác dụng nhiều
• Chỉnh kích tăng sao cho:
  • Khung giáo đứng thẳng, không nghiêng
  • Các chân giáo cùng chịu lực, tránh tình trạng có chân “treo”, chân “chịu quá tải”

3.2. Lắp khung đứng, thanh giằng, giằng chéo

• Các khung đứng phải:
  • Lắp đúng chiều (không lộn đầu, lộn chân)
  • Đảm bảo thẳng đứng, song song, đúng bước khung
• Phải lắp đủ:
  • Giằng ngang, giằng dọc, giằng chéo theo thiết kế
  • Không bỏ bớt giằng chỉ vì “vướng lối đi” hoặc “để trống cho tiện làm việc”
• Vị trí giằng chéo cần bố trí hợp lý ở các nhịp biên, nhịp giữa để:
  • Tăng cứng toàn hệ
  • Đảm bảo giáo không bị xô lệch, rung lắc mạnh khi có tải hoặc gió

3.3. Neo giàn giáo vào kết cấu công trình

Đây là yêu cầu rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ.

• Với giáo cao, bắt buộc phải neo giữ vào công trình bằng:
  • Thanh neo, ty ren, cùm kẹp, cáp giằng…
• Khoảng cách neo thường:
  • Theo tính toán hoặc theo khuyến nghị của nhà sản xuất giàn giáo
  • Không được để quá xa nhau, tránh hiện tượng “phần trên lắc lư”
• Các điểm neo phải:
  • Bắt vào kết cấu chắc chắn (cột, dầm, sàn, tường chịu lực)
  • Không neo vào vị trí không ổn định như lan can tạm, tường gạch mỏng…

Không được để giáo cao đứng “độc lập” mà không có neo giữ, rất dễ đổ khi gặp gió lớn hoặc khi tải trọng lệch.

3.4. Sàn công tác (mâm giáo) và lối đi

• Sàn công tác phải:
  • Dùng mâm giáo chuyên dụng hoặc ván gỗ tốt, đủ chiều dày
  • Đặt chắc chắn, cố định, không được “lắc, trượt, bập bênh”
• Không dùng:
  • Ván tạm mỏng, ván mục, mảnh gỗ vụn
  • Tấm lót không được cố định, có thể trượt khi giẫm lên
• Chiều rộng sàn công tác:
  • Nên từ 50 cm trở lên, đủ chỗ cho người di chuyển và thao tác
• Tải trọng trên sàn công tác:
  • Phải tuân theo khả năng chịu tải của giàn
  • Không chất vật liệu quá dày, tập trung vào một góc

Ngoài sàn làm việc chính, nên bố trí lối đi riêng, thang lên xuống để lên các tầng giàn giáo, tránh leo trèo trực tiếp vào khung, rất nguy hiểm.

3.5. Lan can, lưới bao che và tấm chắn chân

Để phòng chống rơi ngã và vật rơi:

• Các tầng làm việc ở độ cao nguy hiểm cần có:
  • Lan can bảo vệ gồm: tay vịn trên, thanh giữa
  • Tấm chắn chân cao tối thiểu khoảng 15 cm để giữ dụng cụ, vật liệu nhỏ
• Với giáo bao quanh công trình:
  • Cần lắp lưới bao che bao quanh để:
    • Ngăn gạch, vữa, dụng cụ rơi ra ngoài
    • Giảm bụi, đảm bảo an toàn cho người và tài sản bên dưới, bên cạnh
• Ở mép sàn công tác, mép mái, vị trí dễ rơi:
  • Bố trí thêm biển cảnh báo, rào chắn nếu cần thiết

3.6. Thang, lối lên xuống giàn giáo

• Không được:
  • Leo trèo trực tiếp lên khung giáo
  • Bám tay vào ống giáo để leo như “leo cột”
• Phải bố trí:
  • Thang bộ, thang sắt hoặc thang nhôm cố định chắc chắn vào giáo
  • Lối lên xuống rõ ràng, rộng rãi, không bị cản trở bởi vật liệu
• Thang phải:
  • Đủ chiều cao, đặt đúng góc, chống trượt
  • Có điểm tựa vững chắc ở trên và dưới

4. Quy định trong quá trình sử dụng giàn giáo công trình

Giáo lắp xong chưa đủ, phải kiểm tra – nghiệm thu – sử dụng đúng quy định.

4.1. Kiểm tra, nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng

Trước khi cho công nhân lên giàn làm việc, cần:

• Kiểm tra:
  • Độ vững chắc của khung, giằng, neo
  • Chân giáo, kích tăng, tấm kê nền
  • Sàn công tác, lan can, tấm chắn chân
• Lập biên bản nghiệm thu giáo, có chữ ký:
  • Người phụ trách thi công
  • Cán bộ an toàn hoặc chỉ huy trưởng công trình
• Chỉ khi đạt yêu cầu an toàn, giáo mới được phép sử dụng.

4.2. Kiểm tra định kỳ trong quá trình thi công

Giàn giáo phải được kiểm tra:

• Định kỳ hằng ngày hoặc trước mỗi ca làm việc
• Sau khi:
  • Có mưa lớn, gió mạnh, bão
  • Có va chạm (xe cẩu, xe nâng, vật nặng đụng vào)
  • Thay đổi cấu trúc công trình, cắt dầm, khoan phá gần khu vực giàn

Nếu phát hiện:

• Giằng lỏng, khóa tuột, mối nối không chắc
• Chân giáo lún lệch, nền bị sụt
• Sàn công tác võng, nứt, cong vênh
• Neo giáo bị lỏng, gãy

→ Phải ngừng sử dụng ngay khu vực giàn đó, gia cố, sửa chữa, kiểm tra lại rồi mới cho thi công tiếp.

4.3. Quy định cho người lao động khi làm việc trên giàn giáo

Người lao động phải:

• Mang đầy đủ:
  • Mũ bảo hộ, dây đai an toàn khi làm việc ở độ cao
  • Giày chống trượt, găng tay nếu cần
• Không được:
  • Đùa giỡn, xô đẩy, leo trèo lung tung
  • Uống rượu, bia trước khi lên cao
  • Tự ý tháo bớt giằng, lan can, mâm giáo vì “vướng chỗ làm”
• Không chất:
  • Vật liệu quá nhiều lên một nhịp sàn
  • Các vật nặng tại mép sàn, gần lan can

5. Quy định khi tháo dỡ giàn giáo

Tháo dỡ giáo cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nếu làm ẩu, bỏ qua quy trình.

5.1. Nguyên tắc chung khi tháo dỡ

• Phải lập kế hoạch tháo dỡ:
  • Quy định trình tự tháo
  • Phân công người chỉ huy và số lượng công nhân tham gia
• Thực hiện tháo từ trên xuống dưới, không được:
  • Giật đổ, xô đổ cả mảng giàn giáo
  • Tháo lung tung không theo trình tự

5.2. Trình tự tháo dỡ tham khảo

Một trình tự tháo dỡ an toàn thường gồm:

1. Dọn sạch vật liệu, dụng cụ trên các sàn công tác
2. Tháo lan can, lưới bao che, tấm chắn chân
3. Tháo mâm giáo, sàn công tác từng nhịp
4. Lần lượt tháo:
   • Giằng chéo, giằng ngang, giằng dọc
   • Khung giáo, cây chống, thanh đứng
5. Tháo các bộ phận neo giáo vào công trình sau cùng

Toàn bộ cấu kiện sau khi tháo dỡ phải:

• Xếp gọn vào vị trí quy định
• Không được thả rơi từ trên cao xuống dưới

5.3. Điều kiện thời tiết và môi trường

Không nên lắp dựng hoặc tháo dỡ giàn giáo khi:

• Trời mưa lớn, gió mạnh, bão
• Trời tối, thiếu ánh sáng, tầm nhìn kém
• Mặt sàn, bậc thang, khung giáo quá trơn trượt

6. Trách nhiệm của các bên liên quan

Để quy định lắp dựng giàn giáo được tuân thủ hiệu quả, cần rõ trách nhiệm của từng bên.

6.1. Chủ đầu tư

• Yêu cầu nhà thầu:
  • Trình biện pháp thi công giáo
  • Thể hiện rõ loại giáo, chiều cao, tải trọng, phương án bao che, neo giữ
• Đảm bảo chi phí cho:
  • Mua sắm giáo đạt chuẩn
  • Huấn luyện an toàn, kiểm định, bảo dưỡng

6.2. Nhà thầu thi công

• Tổ chức:
  • Lựa chọn loại giáo phù hợp
  • Lập, phê duyệt và triển khai biện pháp thi công
• Bố trí:
  • Kỹ sư hiện trường, cán bộ an toàn theo dõi việc lắp – tháo – sử dụng giáo
• Đảm bảo:
  • Công nhân được huấn luyện, cấp phát BHLĐ
  • Có nội quy, quy định rõ ràng về an toàn giáo

6.3. Cán bộ an toàn, chỉ huy trưởng

• Kiểm tra, ký nghiệm thu giáo trước khi sử dụng
• Kiểm tra định kỳ, yêu cầu:
  • Ngừng thi công khi giáo không đảm bảo an toàn
  • Sửa chữa, gia cố kịp thời các vị trí nguy hiểm
• Tổ chức:
  • Họp an toàn, nhắc nhở công nhân
  • Ghi chép nhật ký an toàn, biên bản kiểm tra giàn giáo

6.4. Công nhân, người sử dụng giàn giáo

• Tuân thủ:
  • Nội quy an toàn của công trường
  • Hướng dẫn của cán bộ an toàn, đội trưởng
• Có trách nhiệm:
  • Báo ngay khi phát hiện giáo có dấu hiệu bất thường
  • Không tự ý thay đổi, tháo bớt các cấu kiện giáo

7. Kết luận

Quy định lắp dựng giàn giáo công trình không chỉ là thủ tục giấy tờ, mà là hệ thống nguyên tắc nhằm bảo vệ tính mạng con người. Một bộ khung giáo dựng vội, chân giáo kê tạm, giằng neo thiếu hoặc sàn công tác sơ sài… đều có thể trở thành nguyên nhân gây ra tai nạn nghiêm trọng.

Tóm lại, khi lắp dựng và sử dụng giàn giáo, hãy luôn ghi nhớ:

1. Chuẩn bị kỹ: mặt bằng, vật tư, biện pháp, nhân sự
2. Lắp dựng đúng kỹ thuật: chân giáo – khung – giằng – neo – sàn – lan can
3. Kiểm tra thường xuyên, nghiệm thu rõ ràng trước và trong quá trình thi công
4. Tháo dỡ an toàn, có kế hoạch, có người chỉ huy

Nếu Quý khách có nhu cầu vui lòng liên hệ:
CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THIẾT BỊ XÂY DỰNG ĐĂNG KHOA
Hotline (Zalo): 0934 066 139 Ms Nhung
Fanpage: Giàn giáo công trình